Somuncu Baba Kimdir?

somuncubaba-turbesi-darende

Şeyh Hamid-i Veli Somuncu Baba Kimdir?

Somuncu Baba kimdir? Anadolu’nun manevi mimarlarındandır. Hacı Bayram-ı Veli Hazretleri başta olmak üzere bir çok talebe yetiştirerek Osmanlı Devleti’nin manevi anlamda büyümesinde ve gelişmesinde büyük katkısı olmuş bir Allah dostudur. “Somuncu Baba” lakâbıdır. İsmi kaynaklarda; Hamid-i Veli, Şeyh Hamidi Veli, Hamidüddün-i Veli, Hamid Hamideddin-i Veli gibi şekillerde geçmektedir.

Şeyh Hamid-i Veli Somuncu Baba Hazretleri 1331 yılında Kayseri’nin Akçakaya köyünde dünyaya gelmiştir. Babası Anadolu’ya manevi fetih için gelen Horasan erenlerinden Şemsettin Musa Efendi’dir. Osmanlı Padişahlarından Yıldırım Beyazıt Han zamanında yaşayan Hamidi Veli, Peygamber Efendimiz(sav)’in 24. kuşak soyundan asil bir seyyid’dir.  İlk eğitimini babasından almış daha sonra ilim tahsilini Şam, Tebriz, Hoy ve Erdebil’de sürdürmüştür. Bayazid-i Bestâmi’nin ruhâniyetinden istifâde etmiş ve Alaaddîn-i Erdebilî’den icâzet alarak tekrar Anadolu’ya dönmüştür.

somuncu baba dogdugu ev kayseri akcakaya
Somuncu Baba Hazretleri’nin Doğduğu Ev ve Somuncu Baba Camii / Kayseri – Akçakaya

Bursa Ulu Camii Açılışı ve Somuncu Baba

Yıldırım Beyazıt Han’ın Niğbolu Savaşı’nın kazanılmasına Allah’a şükür nişânesi olarak yaptırdığı Bursa Ulu Cami, Osmanlı Devleti’nin ilk selâtin camisidir. Bursa’da çilehanesinin yanına yaptığı ekmek fırınında somun pişirerek çarşı pazar dolaşıp “Mü’minler, Somunlar” nidâlarıyla ekmek dağıtan Şeyh Hamidi Veli Hazretleri Ulu Cami’nin inşâası sırasında da işçilere ve halka somun dağıtmış, manevi yönünü gizlediğinden dolayı halk arasında “Somuncu Baba” lâkabıyla bilinir olmuştur. Yani bu dönemde Somuncu Baba kimdir? diye sorsanız tüm halk her gün ekmek dağıtan yaşlı nurâni zâtı gösterecektir.

Cami inşaatı tamamlanıp da açılış günü geldiğinde Padişah Yıldırım Beyazıt Han ilk hutbeyi okuması için dönemin tasavvuf büyüklerinden Emir Sultan Hazretleri’ni görevlendirmiştir. Şeyh Hamidi Veli Hazretlerinin manevi yönünü Bursa’da ilk keşfeden kişi olan Emir Sultan Hazretleri; “Padişahım bu beldede benden daha âlim kimseler vardır. Onlar aramızda iken hutbe okumak bize düşmez” diyerek bu görev için Şeyh Hamid-i Veli Hazretleri’ni işaret etmiştir. Padişahın huzurunda görevi reddetmeyen Hamidi Veli Hazretleri hutbede Fatiha Suresi’ni 7 farklı şekilde yorumlayarak işârî tefsirini yapmıştır.

Bu olağanüstü hutbeyi dinleyen cemâat Somuncu Baba olarak bildikleri Şeyh Hamid-i Veli Hazretleri’nin manevi büyüklüğünün farkına varmıştır. Osmanlı Devleti’nin ilk şeyh’ül islâmı Molla Fenâri Hazretleri ise bu tefsir üzerine “Ayn’ul Ayan” isimli Fatiha Tefsiri kitabını kaleme almıştır.

bursa-ulu-cami
Bursa Ulu Camii

“Sırrımız Fâş Oldu”

Bursa’da manevi büyüklüğü ortaya çıkan ve kendi ifadesiyle sırrı fâş olan Hamidi Veli Hazretleri ise talebeleri ile birlikte Bursa’dan ayrılmıştır. Melamilik ’in en önemli temsilcilerinden olan Şeyh Hamidi Veli Hazretleri halk içinde Hakk ile birlikte olma yolunu seçmiş insanların teveccühünden ziyâde talebe yetiştirmek ve âlem-i İslâm’a hizmet etmekle meşgul olmuştur. Bu sebeple Somuncu Baba aşkın sırrı yolculuğunda kendi sırrı nerede ortaya çıktı ise oradan uzaklaşmıştır. Şeyh Hamid-i Veli Hazretleri’nin Bursa’dan ayrılmasını Bursalı İsmail Hakkı Silsilenâme’sinde şu şekilde anlatmıştır:

“Şeyh Hamid ol gece merkebine suvar olup Aksaray tarafına gitmiştir. Ve burada kendisinin Muzaf Mescidi vardır. Ve Aksaray’dan dahi Darende’ye hicret buyurup ve anda intikal-i bekâ kılmıştır. Ve hâlâ türbesi ziyaretgâhtır.”

Somuncu Baba Bursa’dan ayrılmıştır ama hem o dönemde kullandığı fırını hem de hayatı günümüze kadar unutulmamıştır. Hatta çarşı esnafının her sabah iş başı yaparken Hamid-i Veli Hazretlerinin ekmek dağıttığı yerde dua ederek işe başlaması tesirlerinin ne kadar etkili olduğunu göstermektedir.

Somuncu Baba Aksaray’da yaşadığı yıllarda talebelerinin meşhurlarından halifesi Hacı Bayramı Veli Hazretleri’ni dinî ve dünyevî ilimlerde eğiterek irşâd vazifesi ile Ankara’ya görevlendirmiştir. Hacı Bayramı Veli Hazretleri‘nin Osmanlı Devleti’ne etkileri ayrı bir yazı konusu yalnız o kadar tesirli olmuştur ki; Somuncu Baba kimdir? denildiğinde ilk akla gelen Hacı Bayramı Veli’nin hocası olduğudur. Oğullarından Yusuf Hakiki Baba’yı da Aksaray’a görevlendiren Hamidi Veli Hazretleri diğer oğlu Halil Taybi ile birlikte Hac ziyaretinde bulunmuştur.

Somuncu Baba’nın Vefâtı ve Somuncu Taba Türbesi

Anadolu’ya döndükten sonra özellikle Kayseri, Bursa, Aksaray ve Darende olmak üzere bir çok merkezde bulunan ve talebe yetiştirerek İslam’a hizmet eden Şeyh Hamidi Veli Hazretleri ömrünün son kısmını daha önce de yaşadığı Darende’de geçirmiştir. Kaynaklarda Hıdırlık mevkii adı verilen günümüzdeki Zaviye Mahallesi’nde Tohma Irmağı’nın yanına halvethanesini kuran Şeyh Hamidi Veli SomuncuBaba Hazretleri 1412 yılında Darende’de vefat etmiştir. Cenaze namazını halifesi Hacı Bayramı Veli kıldırmış ve halvethanesinin bulunduğu mekana defnedilmiştir. Vefatından sonra türbe haline çevrilen bu mekan zamanla cami olarak kullanılmaya başlanmıştır. Şeyh Hamid-i Veli Hazretleri’nin Darende’deki soyunu devam ettiren evlâdı Halil Taybi Hazretleri de babasının yanına defnedilmiştir. Günümüzde Darende’de bulunan ve külliye şeklinde hizmet veren Somuncu Baba Türbesi ve Külliyesi her yıl binlerce misafir tarafından ziyaret edilmektedir. Somuncu Baba Darende’deki ebedî istirahatgâhında aşıklarının gönlünde yaşamaya devam etmekte, Somuncu Baba Türbesi nerede diye merak eden sevenlerini günümüzde de manevi anlamda irşâd etmektedir. Öyle ki şu anda Somuncu Baba kimdir? sorusunda herkesin aklına Darende gelmektedir.

Somuncu Baba kimdir
Şeyh Hamid-i Veli Somuncu Baba Türbesi ve Külliyesi / Darende – Malatya

Somuncu Baba Hayatı Özet Bilgiler

Somuncu Baba Kimdir?

  • Somuncu Baba gerçek ismi Şeyh Hamid-i Veli olan ve 1331-1412 yılları arasında yaşamış bir Allah dostu’dur.

Somuncu Baba Türbesi Nerede?

  • Şeyh Hamid-i Veli Somuncu Baba Türbesi Malatya’nın Darende ilçesindedir. (Konu hakkında Prof. Dr. Ahmet Şimşirgil‘in açıklamasını buradan izleyebilirsiniz.) Detaylı bilgiler için Somuncu Baba Türbesi Nerede? başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

Somuncu Baba Hocası kimdir?

  • İlk eğitimini babası Şemsettin Musa Kayserî ‘den alan Hamidi Veli Hazretleri daha sonra ilim tahsilini Şam, Tebriz, Hoy ve Erdebil’de sürdürmüştür. Bayazid-i Bestâmi’nin ruhâniyetinden istifâde etmiş ve Alaaddîn-i Erdebilî’den icâzet alarak tekrar Anadolu’ya dönmüştür.

Somuncu Baba Külliyesi içerisinde hangi ziyaret ve gezi mekanları bulunmaktadır?

  • Şeyh Hamid-i Veli Somuncu Baba Türbesi ve Külliyesi bünyesinde; Somuncu Baba Türbesi, Hazire Bölümü ve Ahfâd Mezarlığı, Yeni Cami Bölümü, Somuncu Baba Müzesi, Somuncu Baba Çilehanesi, Hamidiye Çarşısı ve Abdesthaneler, Kudret Havuzu ve Tohma Kanyonu mesire alanları bulunmaktadır.

Somuncu Baba ilahi’lerini nasıl dinleyebilirim?

  • Şeyh Hamidi Veli Hazretleri’nin günümüze kadar ulaşmış iki adet şiiri bulunmaktadır. Bu şiirler ilahi formatında çeşitli tasavvuf müziği sanatçıları tarafından da seslendirilmiştir. Bu linklerden Ahmet Özhan ve Somuncu Baba ilahi Grubu’na ait ilahileri dinleyebilirsiniz.

Somuncu Baba Fırını nerede?

  • Şeyh Hamid-i Veli Hazretleri Bursa’da yaşadığı yıllarda yaptığı fırında somun ekmeği pişirerek Bursa halkına dağıtmıştır. Somuncu Baba Fırını günümüze kadar ulaşmış, Osmangazi Belediyesi tarafından restore edilerek ziyaretçilere açılmıştır.

Somuncu Baba izle tanıtım filmini nasıl izlerim?

  • Somuncu Baba hayatı, türbesi ve külliyesi hakkında geniş bilgiler içeren Somuncu Baba Belgeseli filmi niteliğinde hazırlanan Tanıtım Filmimizi buradan izleyebilirsiniz.